Ta Stolica spotyka się z wyjątkowo dobrymi opiniami, a to ostatnie dni aby nabyć ten numer.
1 września 1939 r. siły Luftwaffe dokonały pierwszych nalotów na Warszawę. Ich celem stało się nie tylko lotnisko na Okęciu i inne obiekty na terenie Warszawy lewobrzeżnej – bomby spadły także na osiedle mieszkaniowe przy Podskarbińskiej. O ile historia obrony lewobrzeżnej Warszawy jest dobrze znana, o tyle obrona prawego brzegu Wisły pozostaje w zapomnieniu – szczegóły pierwszych dni wojny na terenie Grochowa przypomina Zbigniew Szwejda.
Wojenna rzeczywistość i wola przetrwania za każdą cenę wymagały nowego stylu życia – zwłaszcza dla konspiratorów. Bramy, podwórka, klatki schodowe, płoty pozwalały łatwo zniknąć z oczu niemieckiemu patrolowi czy tajniakowi – sierpniowo-wrześniowa „Stolica” zaprasza na szlak konspiracyjnego labiryntu Warszawy i do tajnych lokali polskiego podziemia. Ciężar przeżyć prawie pięcioletniej okupacji doprowadził do Powstania Warszawskiego. Czy w obliczu hitlerowskiego terroru można było uniknąć zrywu – zastanawiamy się razem z Sebastianem Pawliną. Po upadku Powstania żołnierze przewożeni byli do obozów jenieckich – mało znane wyzwolenie obozu dla kobiet w Oberlangen przywołuje Maciej Figurski.
Dziś sportowe wyczyny mało komu kojarzą się ze sztuką, niegdyś jednak w olimpijskie szranki stawali pospołu zapaśnicy, biegacze, atleci i… artyści różnych dziedzin. O Polakach nagrodzonych olimpijskimi wawrzynami opowiada Stefan Szczepek.
Anna Suwała przypomina mało znanych ilustratorów książek dla dzieci, Jacek Dehnel w rozmowie z Arkadiuszem Szarańcem wywołuje duchy przeszłości, Zofia Posłysz zaś Ewie Kielak Ciemniewskiej opowiada o międzynarodowym sukcesie jej debiutanckiego słuchowiska Pasażerka.
Epizody z powojennej historii romantycznej alei Róż, kiedy „rządził” nią – mało romantycznie – Józef C., przybliża Liliana Śnieg-Czaplewska. Miękkie lądowanie po tej lekturze zapewnią oswajające warszawską rzeczywistość felietony Marii Terleckiej, Jacka Fedorowicza i Przemysława Śmiecha oraz historia przyjaźni Eugeniusza Bodo i jego doga Sambo w stałej rubryce Zwierzę w mieście. Niemała dawka rozmaitości kulturalnych i recenzje najnowszych varsavianów ocieplą pierwsze jesienne dni w stolicy.
Spis treści
Str. 4
Co nam budują
Str. 8
Wrzesień 1939 – Obrona Grochowa
szczegółowy zapis mało znanych wydarzeń po prawobrzeżnej stronie miasta Zbigniewa Szwejdy
Celem intensywnych ataków bombowych 9 i 10 września były przyczółki mostowe na Wiśle, ulica Grochowska, a także miejsca, gdzie nieprzyjaciel podejrzewał koncentrację polskiej artylerii – park Skaryszewski i Ogród Zoologiczny. Mocno ucierpiał Grochów, w tym ulica Grochowska…
Str. 17
Pod okupacją niemiecką
dwie relacje Sebastiana Pawliny: o tajemnych szlakach uczestników ruch oporu i o lokalach konspiracyjnych
Umiejętność sprawnego poruszania się po ulicach była dla każdego konspiratora jedną z podstaw przetrwania. W podziemiu powstały całe wykazy miejsc, w których można było łatwo zniknąć z oczu niemieckiemu patrolowi czy tajniakowi…
Str. 22
Tędy przeszła Warszawa
o brutalnej publicznej egzekucję Polaków przy ulicy Leszno wstrząsająca relacja Janusza Trylińskiego
Str. 25
Czy Powstanie musiało wybuchnąć?
o decyzji rozpoczęcia Powstania i jej społecznych kontekstach pisze Sebastian Pawlina
Problem z dyskusjami toczącymi się wokół Powstania Warszawskiego polega na tym, że skupiają się one na ocenie samego wydarzenia, rzadko natomiast zmierzają do zrozumienia jego korzeni. Skutki i konsekwencje wybuchu Powstania skłaniają do różnych ocen sensu decyzji o rozpoczęciu walk. Czy Powstanie Warszawskie mogło nie wybuchnąć?
Str. 28
Historię Czesława Szczubełka (1905-1944) przypomina Elżbieta Ciborska
Str. 31
Ten bandyta z AK
rozmowa Beaty Bielińskiej-Jacewicz z powstańcem Józefem Zbigniewem Polakiem o tym jak trafił do armii Berlinga
Str. 33
Czołem dziewczęta!
bardzo ujmujący tekst Macieja Figurskiego o wyzwoleniu niemieckiego obozu w Oberlangen, w którym więzione były uczestniczki Powstania Warszawskiego
Jest obóz, widać wieże strażnicze i baraki! Sherman objeżdża ogrodzenie i całą mocą, z hukiem rozwala bramę obozu. Ciągnąc ją za sobą, odpowiada krótkim ogniem na strzały. Z zabudowań wybiegają Niemcy z rękami podniesionymi do góry. Czapski rozbraja ich, czołg wjeżdża szeroką ulicą w stronę baraków. Pułkownik Koszutski wspominał: […] Jakaś malutka postać biegnie – ubrana w długi do ziemi płaszcz oficerski, na głowie ma polską furażerkę z orłem i proporczykiem 7 pułku ułanów. Jest to młodziutka ładna dziewczyna!
Str. 36
Miałam szczęście
rozmowa Ewy Kielak-Ciemniewskiej z Zofią Posmysz, autorką Pasażerki, dziennikarką radiową, współautorką powieści radiowej w Jezioranach
Łucki któregoś dnia polecił mi napisanie reportażu z odsłonięcia pomnika Lenina w Poroninie. Plan był taki, że spotkam górali, którzy mieli z Leninem jakąś styczność […] i jeden z nich dużo mówił o tym, jak Lenin interesował się Tatrami. Więc pytam: czy pan sobie zdawał sprawę, jaką ważną osobę oprowadza po górach? A on spojrzał na mnie i mówi: jakbym wiedział, jakiego skurwysyna prowadzę, to bym go do pierwsiego potoka zepchnął! Oczywiście nie napisałam tego reportażu…
Str. 42
Muzy olimpijskie
niegdyś medale olimpijskie przyznawano nie tylko za osiągnięcia sportowe, ale również artystyczne. O polskich medalistach – pisarzach, rzeźbiarzach i kompozytorach pisze Stefan Szczepłek
Str. 46
Aleja Róż Józefa C.
czyli premier może więcej i ma więcej. O mieszkaniach Józefa Cyrankiewicza w alei Róż w tekście Liliany Śnieg-Czaplewskiej
Str. 50
Dobrowolnie odcinamy się od źródeł
rozmowa Arkadiusza Szarańca z pisarzem Jackiem Dehnelem: o literaturze, fotografii i kulturze polskiej
Str. 54
Plac na Grzybowie
historia placu Grzybowskiego zapisana na starych fotografiach. Z cyklu Ze starego albumu
Str. 59
STOLICA zachęca
czyli notatnik kulturalny
Str. 62
STOLICA czyta
czyli recenzje najnowszych varsavianów
Str. 64
Biznes Pani Irenki
Maria Terlecka
Str. 65
PSN, czyli Plaga Skrótów Niezrozumiałych – Jacek Fedorowicz
Str. 66
Usroczyć srokę
o często dziś zapomnianych ilustratorach książek dla dzieci pisze Anna Suwała
Majchrzak przychodził do redakcji z zamówionymi ilustracjami spóźniony o rok. Był uroczy, przepraszał. Redakcja nie zrywała współpracy, gdyż miała świadomość, że zwłoka wynikała z perfekcyjności artysty, a nie jego nonszalancji.
Str. 71
Cienie na szybie
Mowa z Grochowa Przemysława Śmiecha
Str. 72
Sambo i Bodo
Arkadiusz Szaraniec o niecodziennej parze.
Str. 74
Warszawa na starej fotografii
tym razem „Skrytobójstwo na Pułkowej” – Jarosław Zieliński
Komentarze